Bu site neden böyle kuruldu: sadelik, iki dil, kendi köşem

Bir site kurmanın ilk adımı çoğu zaman bir araç seçmek gibi görünür. Oysa araçtan önce birkaç tercih gelir ve araç o tercihlerin sonucudur. Bu sitenin yapısı da üç tercihe dayanıyor: sade kalmak, baştan iki dilli olmak ve içeriğin kendi köşesinde durması. Bu yazı o tercihlerin ne anlama geldiğini ve neyin bedelini ödediklerini anlatıyor. Teknik ayrıntılar için ayrı bir yazı var; burada gerekçeler öne çıkıyor.

Sadelik: yapılmayan işin değeri

Sadelik, çoğu zaman güzel görünen bir sıfat olarak kullanılır, ama burada daha somut bir anlamı var: çalıştırılması ve bakımı gereken parça sayısını en aza indirmek. Bu site statik dosyalardan oluşuyor. Ortada bir veritabanı, bir uygulama sunucusu ya da oturum yönetimi yok. Bir ziyaretçi sayfayı istediğinde, önceden hazırlanmış bir dosya teslim ediliyor.

Bu tercihin dört sonucu var. Birincisi güvenlik yüzeyinin küçülmesi: giriş formu olmayan, kullanıcı verisi toplamayan bir sitenin saldırıya açık parçası da azdır. İkincisi dayanıklılık: çalışan bir kod olmadığı için çökebilecek bir şey de azdır. Üçüncüsü maliyet: Cloudflare’in fiyat sayfasına göre statik varlık istekleri ücretsiz ve sınırsızdır (bilgi 14 Kasım 2026 tarihlidir), bu yüzden barındırma bir gider kalemi olmaktan çıkıyor. Dördüncüsü hız: hazır dosya, üretilmesi beklenen sayfadan hızlı gelir.

Sadelik tasarıma da yansıyor. Yazı tipleri siteden sunuluyor, yani yazı tipi için üçüncü bir hizmete bağlantı kurulmuyor; depoda Inter ve Source Serif 4 yazı tiplerinin paketleri var ve yalnızca Türkçe için gereken karakterleri içeren alt kümeler kullanılıyor. Gezinme, dil değiştirici ve sayfalama gibi temel işlevler bağlantı olarak çalışıyor; JavaScript yalnızca arama, bağlantı kopyalama ve içindekiler tablosunun vurgusu gibi tamamlayıcı işlerde devreye giriyor. Kural şu: bir şeyi eklemeden önce, onsuz olup olmayacağını sormak.

Bunun bedeli de var. Sadelik, hazır bir ürünün rahatlığından vazgeçmek demek. Yorum bölümü, abonelik, kullanıcı hesabı gibi özellikler burada yok ve eklenmeleri gerektiğinde bu bir yapı değişikliği olur, bir ayar değil. Bu bilinçli bir tercih: sitenin işi okunmak, etkileşim toplamak değil.

İki dil: sonradan eklenmeyen bir özellik

Site baştan Türkçe ve İngilizce olarak tasarlandı. Bunun nedeni basit: çok dillilik sonradan eklenmeye çalışıldığında kolayca yamalı bir şeye dönüşür. Adresler, etiketler, arama, haber akışı ve sayfa başlıkları, hepsi dilden etkilenir. Baştan düşünüldüğünde ise bu parçalar tek bir yapıdan beslenir.

Pratikte kural şöyle işliyor: her yazı iki dosyadır, tr ve en klasörlerinde aynı dosya adıyla durur. Bu adlandırma, karşılığı bulmayı basitleştirir. Sveltia CMS belgeleri bu düzeni multiple_folders yapısı olarak tanımlıyor: her dilin kendi klasörü var ve yol dil klasörünü içeriyor. Eksik çeviri de ayrı bir kategori olmaktan çıkıyor: bir Türkçe yazının İngilizce dosyası yoksa bu, içerik denetiminde bir uyarı olarak görünüyor ve yazı yine de yayımlanabiliyor. Yani çeviri bir zorunluluk değil, ama durumu her zaman görünür.

Arama da dile saygılıdır. Pagefind belgelerine göre sayfanın lang özniteliğine bakılarak her dil için ayrı bir dizin kuruluyor ve bir Türkçe sayfa yalnızca Türkçe sayfalar arasında aranıyor. Böylece iki dil aynı arama kutusunda birbirine karışmıyor.

İki dilli olmanın bedeli doğrudan emektir. Her yazı iki kez yazılıyor ya da uyarlanıyor; ikinci sürümün “çeviri kokmayan” bir metin olması, ayrı bir editör dikkati gerektiriyor. İngilizce sürüm, Türkçenin birebir çevirisi değil, aynı olguları ve aynı savı taşıyan bir uyarlama olarak düşünüldü. Bunun karşılığında site, yalnızca Türkçe okuyanlara kapanmıyor ve iki dili de bir arada kullanan okura aynı içeriği iki kez keşfettirmiyor.

Kendi köşem: içeriğin sahibi olmak

Üçüncü tercih, içeriğin başkasının platformunda değil kendi alanında durması. Bir sosyal ağda ya da bir yayın platformunda yazılan metin, o platformun kurallarına, algoritmasına ve ömrüne bağlıdır. Platform arayüzünü değiştirir, özelliği kaldırır ya da kapanır; yazılar onunla birlikte erişilemez olabilir.

Bu sitede yazılar bir git deposundaki Markdown dosyalarıdır. Astro belgelerinin anlattığı içerik koleksiyonları bu dosyaları bir şemaya göre doğruluyor, ve şema bozuksa yayın yapılmıyor. Bu, sahipliğin pratik karşılığı: içerik düz metin olarak duruyor, her değişikliğin geçmişi var, ve yarın başka bir araca geçmek gerekirse dosyalar olduğu gibi taşınabiliyor. Panel de bu mantığa uyuyor: Sveltia CMS yalnızca bir arayüz, içerik onun içinde değil depoda.

“Kendi köşem” ifadesi bir yalıtım iddiası değil. Bir sitenin başkaları tarafından okunması, bulunması ve paylaşılması için bir alan adı, bir arama motoru ve bir barındırma hizmeti gibi dış hizmetlere ihtiyacı var. Fark, bu hizmetlerin değiştirilebilir olması: alan adı sizin, dosyalar sizin, barındırma ise herhangi bir statik dosya sunucusuna taşınabilir. Bağımlılık var, ama kilitlenme yok.

Bu tercihler neyi dışarıda bırakıyor?

Üç tercih birbirini güçlendiriyor, ama her biri bir şeyi dışarıda bırakıyor. Sadelik etkileşimli özellikleri, iki dillilik yazı başına tek metinlik emeği, sahiplik de yönetilen bir hizmetin hazır rahatlığını. Bu bir kayıp listesinden çok bir öncelik listesi: sitenin ilk amacı okunmak, ikincisi uzun vadede ayakta kalmak, üçüncüsü de bakımının küçük kalması.

Bir tercih doğru ya da yanlış değildir; yalnızca bir amaca uygun ya da uygun değildir. Çok kullanıcılı, etkileşimli bir ürün için bu yapı yetersiz kalır. Yazı odaklı, tek yazarlı, iki dilli bir köşe için ise az parçayla çok iş görür. Siteyi bu biçimde kurmanın gerekçesi de tam olarak bu orantıdır.